FreeForum
Forum rozwoju efektywnej energii

 

Dlaczego warto?

93 proc. obszaru Polski to tereny wiejskie zamieszkane przez 40 proc. populacji. Jesteśmy pewni, że rozwój energetyki prosumenckiej jest dla mieszkańców wsi jedyną szansą na mniejsze rachunki za energię, rozwój miejsc pracy, a przede wszystkim ochronę środowiska naturalnego.

Polityka energetyczna koncentruje się głównie na obszarach miejskich, a ustawodawcy, myśląc o wsi, skupiają się na rolnictwie. Zapomina się o ubóstwie energetycznym, wskutek którego mieszkańcy terenów wiejskich wybierają najtańsze i jednocześnie najmniej efektywne źródła energii.

Dlatego tak istotne jest wspieranie tych społeczności, także na poziomie legislacyjnym. Wszystko po to, aby korzystanie z efektywnych źródeł energii było łatwiejsze. W Polsce dostępne są technologie i urządzenia efektywne energetycznie, wykorzystujące źródła odnawialne i paliwa przyjazne dla środowiska, takie jak gaz ziemny, płynny i biogaz. 

Dlaczego to takie ważne?

Większość mieszkańców terenów wiejskich korzysta z paliw stałych – węgla, oleju opałowego i drewna, które silnie zanieczyszczają środowisko i szkodzą zdrowiu.

Co można zrobić?

Ważna jest promocja źródeł czystej energii i ciepła oraz nowoczesnych, energooszczędnych technologii. Należy zmienić ustawodawstwo podatkowe dotyczące energii i emisji CO₂ oraz stosować zachęty finansowe dla czystych technologii. Powinny one stanowić podstawę europejskiej strategii energetycznej dla obszarów wiejskich do 2050 r. 

Jak to wygląda w całej Europie?

Wiejska Europa: kluczowa dla gospodarki europejskiej, lecz stojąca wobec wielu poważnych wyzwań ekonomicznych, demograficznych i infrastrukturalnych.

Wiejskie, oddalone i zamieszkujące górzyste tereny społeczności stanowią serce Unii Europejskiej. Obszary wiejskie zamieszkuje ponad 57% populacji UE, która generuje 46% wartości dodanej brutto (GVA). Ponadto, wiejską, pozasieciową Europę tworzy 40,7 milionów gospodarstw domowych, co stanowi niemal 19% wszystkich gospodarstw w całej UE. Unijna gospodarka wiejska jest nowoczesna i ukierunkowana na usługi, wśród których coraz większą rolę odgrywa turystyka. Mimo to, obszary wiejskie muszą stawiać czoła poważnym wyzwaniom, takim jak mniejszy produkt krajowy brutto (PKB) w przeliczeniu na mieszkańca (w porównaniu z obszarami miejskimi), wyludnienie oraz problemy w przyciąganiu i wdrażaniu innowacji. Mimo że linia podziału „miejski-wiejski” nie oznacza znaczących różnic w poziomie życia, mieszkańcy wsi często cierpią z powodu braku infrastruktury, czystych źródeł energii oraz innych udogodnień.

Wiejski krajobraz energetyczny: korzystanie z mało wydajnych i wysoce zanieczyszczających powietrze paliw na obszarach wiejskich wiąże się z wysokimi emisjami dwutlenku węgla, problemami z jakością powietrza oraz jego wpływem na zdrowie ludzi.

Rezultatem nadmiernego uzależnienia od paliw stałych i ciekłych są 292 miliony ton (Mt) CO2 wypuszczone do atmosfery w 2016 roku. 72% zapotrzebowania na ogrzewanie i chłodzenie domów jednorodzinnych w Unii Europejskiej jest konsumowane w regionach wiejskich. Wysokiemu zapotrzebowaniu na energię towarzyszy nadmierne uzależnienie od paliw stałych i ciekłych, a także stare budynki i mało wydajne urządzenia. Według badań przeprowadzonych przez firmę Ecuity Consulting LLP, najbardziej powszechną formą ogrzewania w oddalonych regionach wiejskich jest węgiel (39%), a następnie biomasa (28%) i olej opałowy (12%). To uzależnienie od paliw stałych i ciekłych oznacza, że według szacunkowych wyliczeń, w 2016 roku oddalone regiony wiejskie wypuszczą do atmosfery 292 miliony ton (Mt) dwutlenku węgla.

Jakość powietrza na niektórych obszarach rolniczych Włoch i Polski jest gorsza niż w Londynie. Niska jakość powietrza to problem w wielu regionach wiejskich. Ludzie mieszkający na wsi i w górach są dużo bardziej narażeni na wysokie poziomy stężenia ozonu, spowodowane głównie przez emisje prekursorów ozonu ze źródeł energii. Emisje cząstek pyłu zawieszonego (PM) oraz tlenków azotu i siarki mogą być również wysokie na obszarach wiejskich, z powodu wysokiego zużycia węgla, oleju opałowego i biomasy. Na przykład w górzystym włoskim regionie Piemontu szacunkowe narażenie na kontakt z pyłem zawieszonym (PM2.5) wynosi aż 21,1 μg/m (maksymalna wartość dopuszczalna w Europie to 25 μg/m). Nawet w Londynie – gdzie zanieczyszczone powietrze stanowi duży problem – poziom stężenia pyłu zawieszonego nie jest aż tak wysoki. Podobne statystyki notowane są w innych wiejskich regionach Europy, na przykład w województwie podlaskim w Polsce (15,1 μg/m).

Wsparcie finansowe dla projektów z zakresu zrównoważonej energii nie zawsze dociera do mieszkańców wsi. Poprawa efektywności energetycznej jest bardziej problematyczna w regionach wiejskich niż zurbanizowanych, pomimo faktu, że po remoncie wiejskiego domu i poprawie jego wydajności energetycznej wartość takiej nieruchomości wzrasta o 3,8% (w porównaniu z 1,7% w przypadku domu w mieście). Powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, że remont domu na wsi jest często bardziej kosztowny, i nie musi wcale skutkować wystarczającą poprawą jego efektywności energetycznej. Kluczowym problemem wydaje się tutaj finansowanie, ponieważ tylko jego niewielka część jest przeznaczana na renowację domów na wsi. Dla przykładu, właściciele 1,7 mln brytyjskich gospodarstw rolnych „złożyli się” na narodowe programy poprawy efektywności energetycznej wiejskich domów, lecz tylko 1500 z nich doświadczyło tej poprawy we własnych domostwach.

Niektórzy mieszkańcy wsi są dotknięci dwukrotnie większym „ubóstwem energetycznym”, niż mieszkańcy miast. Ten rodzaj ubóstwa stanowi dla nich często poważny problem. Na przykład brytyjskie gospodarstwa domowe, położone na bardziej odległych, rolniczych terenach są niemal dwukrotnie częściej narażone na niedobór energii, w porównaniu z gospodarstwami domowymi podłączonymi do głównych sieci gazowych. Zgodnie z założeniami scenariuszy zużycia energii na terenach wiejskich, w przyszłości możliwa będzie oszczędność 80-100 Mt CO2 do 2030 roku, pod warunkiem podjęcia określonych środków zaradczych i modernizacyjnych.

Zgodnie z założeniami trzech takich przyszłych scenariuszy, zbadanych przez Ecuity Consulting LLP, potencjał oszczędności w zużyciu energii na potrzeby ogrzewania i chłodzenia w odległych regionach wiejskich (w latach 2020-2030) oscyluje między 10 a 21 milionów ton ekwiwalentu olejowego (Mtoe). Jeżeli zostaną podjęte środki w celu odejścia od zatruwających środowisko naturalne źródeł paliw oraz zwiększenia efektywności energetycznej w odległych regionach wiejskich, emisje dwutlenku węgla na tych obszarach mogą spaść o 80-100 Mt (w porównaniu z dotychczasowym poziomem emisji) do 2030 roku. Trzy scenariusze, o których mowa (scenariusz dotychczasowy, scenariusz niskowęglowy oraz scenariusz niskowęglowy i wysoce efektywny) pokazują wyraźnie tendencję spadkową emisji dwutlenku węgla, jeżeli olej grzewczy i węgiel zostaną zastąpione innymi paliwami i/lub zostaną wprowadzone dodatkowe środki w zakresie efektywności energetycznej.